Şişli

On 09 Ağustos 2012

Şişli
Şişli, İstanbul İlinin Avrupa yakasında yer alan bir ilçesidir.

1954’te ilçe olan Şişli İlçesi’nde köy yerleşimi yoktur. 28 mahallesi bulunan Şişli doğuda Beşiktaş, kuzeyde Sarıyer, batıda Eyüp ve Kağıthane, güneyde Beyoğlu ilçeleri ile çevrilidir.

Denize sahili olmayan Şişli ilçesi’nde çok sayıda tarihi eser, işyeri, modern ticaret merkezi, kültür ve sanat merkezi bulunmaktadır. Şişli ilçesi Kağıthane‘nin, 1987‘de ayrılarak ayrı bir ilçe olmasıyla ikiye bölündü. Kuzeyde yer alan Ayazağa, Maslak ve Huzur mahalleleri bir öbek oluştururken, geride kalan diğer mahalleler gene ayrı bir öbek oluşturdular. Bu iki öbek Büyükdere Caddesi‘yle birbirine bağlıdır.

Etimoloji

Şişli adının, zamanında şişçilikle uğraşan bir aileye ait olan Şişçilerin Konağı‘nın adının zamanla Şişlilerin Konağı’na dönüştüğüne ve buradan geldiğine dair rivayet vardır. Diğer bir rivayet ise, Şişli adının, topografik olarak Beyoğlu Platosu’nda yükseltisi fazla olan bir bölgede bulunmasından geldiğidir.

Tarih

Osmanlı dönemi

Teşvikiye Camii

İlçenin en eski mahallesi olan Tatavla’nın (Kurtuluş) 16. yy’da kurulduğu ileri sürülür. 19. yy’a kadar bağlar ve bostanlarla dolu olan Şişli‘de çok az yerleşim vardı. Yerleşme alanı 19. yy’dan başlayarak Harbiye, Pangaltı ve Maçka’ya doğru yayılmaya başladı. 1870’te çıkan Büyük Beyoğlu yangınında evsiz kalan Levantenler ve gayrimüslimler Harbiye çevresinde inşa edilen kagir binalara taşınmışlardır. 1870’lerde, Matbaa-i Osmaniye’yi kuran Osman Bey de Harbiye ile Şişli arasında geniş bir arazi satın alarak bu arazide konak yaptırmıştır.Feriköy’de ilk bira üretim tesisinin (Bomonti Bira Fabrikası) kurulması ve Şişli Etfal Hastanesi’nin açılışı da 1890’lara rastlar.

Gene 19. yy’ın son çeyreğinde Harbiye, Nişantaşı ve Teşvikiye’de birçok konak inşa edilmeye başlamıştır. Abdülmecid döneminde (1839-1861) imparatorluğun sınır bölgelerindeki yurtlarından olan birçok göçmen Şişli‘nin hemen kuzeydoğusunda bulunan arpa tarlaları ve dutlukların olduğu -bugün Mecidiyeköy olarak bilinen- alana yerleştirildiler. Taksim’den yapılan atlı tramvay seferleri ilk kez 1881’de Şişli‘ye kadar uzanmış, 1913’te elektrikli hale gelen tramvay hattının daha fazla uzatılmasına ihtiyaç olmadığı düşünülerek tramvay deposu da (bugün Cevahir Alışveriş Merkezi) Şişli ile Mecidiyeköy arasında inşa edilmiştir. İstanbul’daki önemli anıtlardan biri olan Abide-i Hürriyet de 1911’de açılmıştır.

Cumhuriyet dönemi

Harbiye, Pangaltı, Kurtuluş, Osmanbey, Nişantaşı, Teşvikiye ve Şişli‘nin görünümü 1920’lerden sonra değişime uğradı. Bu semtlerdeki bahçe içindeki ev ve konakların yerini yavaş yavaş apartmanlar almaya başladı.Apartmanlaşmanın yaygınlaşması eski ulaşım yollarının çok belirgin caddeler haline gelmesine yol açtı.1920’ler ve 1930’larda Şişli ve çevresi, varlıklı kimselerin bir apartman ya da apartman dairesi edinmek istedikleri ve bunun moda olduğu gözde semtler haline geldi.

1950’li yıllardan itibaren başlayan, İstanbul’a yoğun göç dalgası sonucunda Şişli‘nin kuzeyinde Çağlayan ve Gültepe semtleri oluşmaya başladı.Bir köy olan Kağıthane’nin nüfusu da hızla artmaya başladı. Yoğun nüfus artışı sonucunda, Beyoğlu’na bağlı bir bucak olarak yönetilen Şişli, 1954’te yapılan bir düzenlemeyle ilçe yapıldı. Şişli ilçe olduğunda Kağıthane ve Ayazağa da Şişli İlçesi’ne bağlı köylerdi.

1960’larda emekli subaylar ve gazeteciler için yapılan sitelerle Esentepe ve Gayrettepe semtleri ortaya çıktı, Mecidiyeköy’deki bahçeli evlerin yerini de apartmanlar almaya başladı. Gene yoğun göç hareketleri sonucunda ilçenin kuzeyinde Hürriyet, Örnektepe, Kuştepe ve Çeliktepe adlarıyla yerleşmeler oluştu. Kağıthane yoğun bir sanayi merkezi haline gelirken Bomonti çevresideki fabrikalar da çoğaldı.Büyükdere Caddesi’nin batı kenarında da birçok yeni fabrika kuruldu. 1970’e gelindiğinde Şişli İlçesi’nin nüfusu çeyrek milyonu aşmıştı. Beyoğlu’nun 1970’lerde geçirdiği bazı olumsuzluklar sonucunda ünlü mağazalar ve alışveriş mekanları Harbiye, Nişantaşı, Osmanbey ve Şişli semtlerine kaydı. Böylece alışveriş merkezi haline gelen önemli caddelerde eskiden beri ikametgah olarak oturulan apartman daireleri de işyeri olarak kullanılmak üzere kiraya verildi ya da satıldı. 1980’lerde, Halaskargazi, Rumeli ve Valikonağı caddeleri İstanbul’un en gözde alışveriş merkez haline geldi. Bu gelişim daha sonra Mecidiyeköy, Gayrettepe ve Esentepe’yi de içine aldı. Bu semtlerde Büyükdere ve Yıldız Posta caddeleri kenarında eskiden ikametgah olarak kullanılan apartman daireleri giderek iş yerine dönüştü.

Maslak

1970’lerde oto tamirhanelerinin Dolapdere’den kaldırılması amacıyla Çeliktepe’nin kuzeyinde bir sanayi sitesi kuruldu. Aynı bölgenin çevresinde Sanayi Mahallesi adlı yeni yerleşme oluştu. Aynı dönemde nüfusu hızla artan Kağıthane’ye daha iyi hizmet götürebilmek için aynı bölge belediye yapıldı.

1980’lerde Şişli ilçesi bütünüyle kentsel alan içine katıldı. Böylece Kağıthane ve Ayazağa köy statüsünden çıktı. Şişli‘nin nüfusu, 1980’lerin ortalarına gelindiğinde yarım milyonu aşmıştı. 1987’de Kağıthane’nin ilçe yapılarak Şişli‘den ayrılmasıyla ilçenin nüfusu yarı yarıya düştü. Gene bu bölünmeyle Şişli ilçesi toprakları ikiye ayrıldı. Kuzey kesimindeki Ayazağa askeri ve sanayi alanları ile düşük nüfus yoğunluğuyla güney bölgesine göre farklılıklar gösterdi. 1990’lar ve 2000’lerde Büyükdere Caddesi üzerine yapılan yüksek katlı rezidans ve işyeri amaçlı olarak inşa edilen binalarla tekrar değişim yaşamaktadır. Dolayısıyla, Şişli‘nin merkez ve Ayazağa ilçelerinin her ikisi de bir sanayi bölgesidir. (İstanbul‘un New York ve Tokyo‘su da ŞişliKağıthaneBeşiktaş üçgenidir.)

Şişli ilçesi yaşadığı hızlı değişim sonucunda, İstanbul ve Türkiye ekonomisinin iş ve finans merkezi olma durumundadır. Kuzeydeki Maslak ve çevresi, 1980’lerden itibaren bazı bankalar ve firmaların merkez olarak tercih ettikleri bir çalışma alanı haline geldi.

Coğrafya

Çatalca Yarımadası‘nın doğu kesiminde yer alan ilçe topraklarının deniz kıyısı yoktur. Şişli İlçesi’nin kuzey kesimi güney kesimine göre daha büyüktür.Güney kesiminde çok az yeşil alan kalmıştır, kuzey kesiminde ise (Ayazağa, Maslak) çalılık ve ağaçlık alanlar geniş yer tutar. Kuzey kesimde askeri bölgelerin önemli bir yer kaplaması, bu kesimde yeşil alanların fazla olmasının başlıca nedenidir.

Eğitim

İTÜ Mimarlık Fakültesi olarak kullanılan Taşkışla’nın batı cephesi.

Şişli İlçesi eğitim kurumları açısından oldukça zengindir. İlçe sınırları içinde 14 okulöncesi eğitim kurumu, 46 ilköğretim okulu ve 27 ortaöğretim kurumu vardır. Nişantaşı Anadolu Lisesi (eski English High School), Notre Dame de Sion Fransız Lisesi, Nişantaşı Nuri Akın Anadolu Lisesi (eski Nişantaşı Kız Lisesi), Saint Michel Lisesi, Şişli Anadolu Lisesi ilçedeki köklü ortaöğretim kurumlarıdır.

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), Marmara, Yıldız Teknik, İstanbul Bilgi, Beykent, Bahçeşehir, Haliç, İstanbul Bilim üniversitelerinin ilçe sınırları içinde kampüsleri vardır.

Spor

Türk Telekom Arena

Şişli İlçesi’nde spor tesislerinden başlıcası, Galatasaray Spor Kulübü’nün yeni sahası olan ve ilçenin kuzey kesiminde Ayazağa-Seyrantepe arasında bulunan Türk Telekom Arena’dır. Diğer önemli spor tesisleri; Ayazağa Yusuf Tunaoğlu Stadı, Feriköy Stadı ile Ayazağa’daki Eczacıbaşı Spor Salonu’dur.

Şişli‘de faaliyet gösteren en ünlü spor kulüpleri arasında Eczacıbaşı Spor Kulübü ile geçmişte Süper Lig’de mücadele etmiş olan Feriköy Spor Kulübü gösterilebilir.

İlçede etkinlik gösteren diğer spor kulüpleri; Ayazağa Esen Spor Kulübü, Ayazağa Spor Kulübü, Şişli Belediyesi Spor Kulübü, Feriköy Paşa Mahallesi Spor Kulübü, Kuştepe Spor Kulübü, Maslak Spor Kulübü, Mecidiyeköy, Spor Kulübü, Mecidiyeköy Tayfun Spor Kulübü, Nişantaşı Spor Kulübü, Taksim Spor Kulübü, Ulutepe Spor Kulübü, İzzetpaşa Spor Kulübü, Öz Şişli Spor Kulübü, Mahmut Şevket Paşa Spor Kulübü

Kültür

Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu

Birçok sinema ve tiyatro salonu bulunan Şişli, İstanbul’un başlıca kültür merkezlerinden biridir. İlçedeki önemli kurumlarından en önemlileri Harbiye Açıkhava Tiyatrosu, Cemal Reşit Rey Konser Salonu, Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı’dır.

Bunlar dışında Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi, Gönül Ülkü-Gazenfer Özcan Tiyatrosu, Kenter Tiyatrosu, Harbiye Cep Tiyatrosu, Profilo Kültür Merkezi, Stüdyo Tiyatrosu, Tiyatrokare ve Efe Sanat Evi diğer tiyatro ve performans mekanlarıdır. Müzeler Askeri Müze ve Atatürk Müzesi’dir. Ayrıca Gürcistan Katolik kilisesinin 5 dönümlük araziside bu bölgededir.

Ulaşım

İstanbul’un iki yakasını birbirine bağlayan köprülerden batıya doğru uzanan çevre yolları Şişli İlçesi’nden geçer. Boğaziçi Köprüsü’nden Beşiktaş İlçesi’ne çıkan O-1 Otoyolu, Mecidiyeköy’ü bir viyadükle geçtikten sonra Kağıthane İlçesi’ne girer. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nden gelen O-2 Otoyolu Sarıyer ve Beşiktaş ilçeleri sınırları içinden geçtikten sonra Şişli İlçesi sınırlarına girer. Bu otoyol kısa mesafede Kağıthane İlçesi’ne geçer. Şişli Camii’nden başlayıp Saryer İlçesi’ne kadar uzanan Büyükdere Caddesi bu iki çevreyoluyla da kesişir. Şişhane-Darüşşafaka metro hattının (M2 Hattı) büyük kısmı Şişli sınırları içinden geçmektedir. Piyalepaşa Bulvarı ile Halaskargazi Caddesi önemli ulaşım akslarıdır.

Ekonomi

Cevahir Alışveriş Merkezi

Şişli ilçesi hızla değişim içinde 21. yüzyıl İstanbul’unun hatta Türkiye ekonomisinin iş ve finans merkezi olma durumundadır. Ticaret ve hizmet sektöründe çalışanlar ağırlıklı birpaya sahiptir.İmalat sanayii daha çok Ayazağa’daki Cendere Deresi kıyılarında yoğunlaşmıştır.İmalata dönük tesislerin şehir merkezinden uzaklaştırılmalarıyla bu sektörde çalışan işgücünün payı giderek düşmektedir.Şişli İlçesi’nde yaşayanların İstanbul’un değişik kesimlerinde çalıştıkları düşünülse de, Şişli katma değer açısından İstanbul ili içinde yüksek paya sahiptir.

Şişli-Mecidiyeköy-Esentepe-Levent-Maslak aksında uzanan Büyükdere Caddesi üzerinde ve çevresindeki bölge Türk finans sektörünün kalbi durumuna gelmiştir.

Nüfus

Şişli ilçesinin nüfusu İstanbul’un bütün diğer ilçeleri gibi sürekli bir nüfus artışına sahne oldu. 1980’lerde ikiye katlanan nüfusu Kağıthane’nin ayrılmasıyla yarı yarıya düşmüştür. 2011 ADNKS’ne göre ilçe sınırları içinde 320.763 kişi yaşamaktadır. Şişli İlçesi’nde yaşayanların yaklaşık dörtte biri İstanbul doğumludur. Sivas, Ordu, Kastamonu ve Erzincan doğumlular da Şişli nüfusu içinde hatırı sayılır paya sahiptirler. Gayrimüslimlerin eskisi kadar olmasa da nüfus içinde küçük bir payı vardır.
Nüfusun yüzde 85’i ilçenin güneyinde yaşar, Ayazağa, Maslak ve Huzur mahallelerinden oluşan kuzey kesimi iş alanı olduğundan nüfus yoğunluğu düşüktür.

Şişli İlçesi’nin yıllara göre nüfus verileri :

Yıl 1955(120,811), 1960(157,744), 1965(208,128), 1970(250,605), 1975(270,577), 1980(282,471), 1985(526,526), 1990(250,478), 1997(251,155), 2000(250.792), 2007(314.684), 2010(317.337),2011(320.763)

İdari

1954’e kadar Beyoğlu İlçesi’ne bağlı bir bucak olarak yönetilen Şişli yöresi, bu tarihte yapılan bir düzenlemeyle ilçe yapıldı. Bu düzenlemeye göre Ayazağa ve Kağıthane, Şişli İlçesi’nin Merkez Bucağı’na bağlı birer köydü. 1984’e kadar, İstanbul Belediyesi’ne bağlı şube olarak şube müdürlerince yönetilen Şişli, 1984’de Büyükşehir ve İlçe Belediyeleri için çıkartılan “Yerel Yönetimler Kanunu” çerçevesinde yeniden yapılanarak mevcut statüsünü almıştır. 1980’lerde ilçe sınırları içindeki tüm yerleşim yerleri kentsel alana katıldı. Böylece Ayazağa ve Kağıthane köy statüsünden çıktı. Göç nedeniyle nüfusu hızla artan Kağıthane yöresi, 1987’de yapılan idari bir düzenlemeyle ilçe oldu.

kaynak

  1. Türkiye İstatistik Kurumu 2011 nüfus sayımı verileri.
  2. http://www.sislibelediyesi.com/yeni/sisli/t1.asp?PageName=tarihce
  3. http://www.sisli-meb.gov.tr/
  4. http://tiyatrofora.com/fora/content/view/15/41/
  5. http://www.sislibelediyesi.com/site/magazin/demografikanaliz/
  6. http://tr.wikipedia.org

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir